Gömülü sistemler ve IoT projeleri geliştiren herkesin yolu mutlaka Espressif Systems’in efsanevi ESP32 ailesiyle kesişmiştir. Ancak 2016 yılında piyasaya sürülen ilk çift çekirdekli Xtensa LX6 tabanlı ESP32 yongasından bu yana ekosistem devasa bir evrim geçirdi. 2026 yılı itibarıyla Espressif’in ürün portföyünde tam 14 farklı ESP32 çipi yer alıyor ve bunların 11 tanesi aktif seri üretimde bulunuyor: ESP32 (klasik), ESP32-S2, ESP32-S3, ESP32-C2, ESP32-C3, ESP32-C5, ESP32-C6, ESP32-C61, ESP32-H2, ESP32-P4 ve Temmuz 2026’da seri üretime geçen yeni nesil ESP32-S31. Ayrıca 2026 yılı içinde duyurulan ESP32-H4, ESP32-H21 ve ESP32-E22 modelleri de ekosisteme katılmaya hazırlanıyor.
Seçeneklerin bu kadar artması donanım tasarımcıları için muazzam bir esneklik sunsa da, “Yeni projemde hangi ESP32 çipini kullanmalıyım?” sorusunu yanıtlamayı zorlaştırıyor. Örneğin yapay zeka ve kamera işleme için ESP32-S3 veya ESP32-P4 öne çıkarken; Zigbee 3.0, Thread ve Matter destekli bir akıllı ev sensörü tasarlarken ESP32-C6 veya ESP32-H2 çok daha doğru bir tercih haline geliyor. Geliştirme ortamınızı henüz kurmadıysanız temel adımlar için ESP32 Arduino Kurulumu Rehberi yazımıza göz atabilir, ardından bu kapsamlı rehberdeki teknik tablolarla projenize en uygun yongayı seçebilirsiniz.
Çekirdek Mimari ve Temel Donanım Özellikleri Karşılaştırması
Espressif’in son yıllardaki en belirgin stratejik hamlesi, lisanslı Xtensa (LX6 ve LX7) işlemci çekirdeklerinden açık kaynaklı RISC-V mimarisine geçiş yapmasıdır. C serisi (C2, C3, C5, C6, C61), H serisi (H2, H4, H21), yüksek performanslı P4 ve en yeni S31 yongalarının tamamı 32-bit RISC-V çekirdekleri üzerine inşa edilmiştir. Ayrıca batarya ile çalışan sensör düğümlerinde derin uyku (deep sleep) tüketimini mikroamper seviyelerine çekmek için birçok yeni modelde bağımsız bir Düşük Güçlü (LP – Low Power) RISC-V yardımcı çekirdeği yer alır.
| Çip Modeli | CPU Mimarisi | Maks. Saat Hızı | Yardımcı / LP Çekirdek | SRAM | Flash | PSRAM Desteği | Paket Boyutu | Çıkış |
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| ESP32 (Klasik) | 2× Xtensa LX6 | 240 MHz | ULP FSM | 520 KB | 4 MB paket içi (16 MB’a kadar harici) | 2 MB paket içi (8 MB’a kadar harici) | QFN48 (5×5 / 6×6 mm) | 2016 |
| ESP32-S2 | 1× Xtensa LX7 | 240 MHz | ULP FSM + RISC-V | 320 KB | Modüle bağlı (genelde 4 MB) | 2 MB’a kadar paket içi | QFN56 (7×7 mm) | 2020 |
| ESP32-S3 | 2× Xtensa LX7 | 240 MHz | ULP RISC-V + FSM | 512 KB | 4/8 MB paket içi; harici QSPI/Octal | 2/8/16 MB paket içi | QFN56 (7×7 mm) | 2021 |
| ESP32-S31 (Yeni) | 2× RISC-V (HP) | 320 MHz | LP RISC-V | 512 KB | Paket içi / Harici (Modüle bağlı) | 16 MB’a kadar destekli | QFN80 (8×8 mm) | Tem 2026 |
| ESP32-C2 (ESP8684) | 1× RISC-V (RV32IMC) | 120 MHz | Yok | 272 KB | 1–4 MB yalnızca paket içi | Yok | QFN24 (4×4 mm) | 2022 |
| ESP32-C3 | 1× RISC-V (RV32IMC) | 160 MHz | Yok | 400 KB | 4/8 MB paket içi (16 MB harici) | Yok | QFN32 (5×5 mm) | 2021 |
| ESP32-C5 | 1× RISC-V + LP çekirdek | 240 MHz | LP RISC-V (40 MHz) | 384 KB | Paket içi ve harici seçenekler | Paket içi PSRAM seçenekli | QFN48 (6×6 mm) | Nis 2025 |
| ESP32-C6 | 1× RISC-V + LP çekirdek | 160 MHz | LP RISC-V (20 MHz) | 512 KB | 4/8 MB paket içi (16 MB harici) | Yok | QFN40 / QFN32 (5×5 mm) | 2023 |
| ESP32-C61 | 1× RISC-V | 160 MHz | Yok | 320 KB | Paket içi ve harici | Harici PSRAM destekli | QFN40 / LGA40 (5×5 mm) | Haz 2025 |
| ESP32-H2 | 1× RISC-V | 96 MHz | Yok | 320 KB | Paket içi | Yok | QFN32 (4×4 mm) | 2023 |
| ESP32-H4 (Yeni) | 2× RISC-V | 96 MHz | Açıklanmadı | 384 KB | Açıklanmadı | Açıklanmadı | Açıklanmadı | Mar 2026 |
| ESP32-H21 (Yeni) | 1× RISC-V | 96 MHz | Açıklanmadı | 320 KB | Açıklanmadı | Açıklanmadı | Açıklanmadı | Mar 2026 |
| ESP32-P4 | 2× RISC-V (HP) + LP | 400 MHz (v3.x silikon) | LP RISC-V; SIMD/DSP + FPU | 768 KB | Yalnızca harici (Kablosuz yok) | 16/32 MB paket içi | QFN104 (10×10 mm) | 2024/2026 |
| ESP32-E22 (Yeni) | 2× RISC-V | 500 MHz | Açıklanmadı | Açıklanmadı | Açıklanmadı | PSRAM yok (Radyo yardımcı çipi) | QFN100 (9×9 mm) | Oca 2026 |
Kablosuz Haberleşme Protokolleri: Wi-Fi 6, BLE, Zigbee, Thread ve Matter
Bir projede çip seçimini belirleyen en kritik filtre kablosuz haberleşme protokolüdür. İlk nesil ESP32, S2, S3, C2 ve C3 modelleri yalnızca 2.4 GHz Wi-Fi 4 (802.11b/g/n) standardını desteklerken; yeni nesil C5, C6, C61 ve S31 modelleri Wi-Fi 6 (802.11ax) ve Target Wake Time (TWT) özelliği sayesinde ağ yoğunluğunda çok daha düşük güç tüketimi sunar. Özellikle ESP32-C5, ailede hem 2.4 GHz hem de 5 GHz çift bant Wi-Fi 6 destekleyen ilk mikrodenetleyici olarak ayrışır.
Akıllı ev otomasyonu tarafında ise IEEE 802.15.4 radyosuna sahip olan ESP32-C6, ESP32-C5, ESP32-H2 ve ESP32-S31 modelleri doğrudan Zigbee 3.0, Thread ve Matter-over-Thread uç cihazı veya sınır yönlendiricisi (Border Router) olarak çalışabilir. Ev otomasyonu altyapısında bu protokollerin nasıl konumlandığını incelemek için Home Assistant Nedir? Açık Kaynak Akıllı Ev Otomasyonu rehberimize göz atabilirsiniz.
| Çip Modeli | Wi-Fi Desteği | Bluetooth Desteği | ESP-NOW | Thread / Zigbee (802.15.4) | Matter Yolu | Yerleşik Ethernet MAC |
|---|---|---|---|---|---|---|
| ESP32 (Klasik) | Wi-Fi 4 (2.4 GHz) | BT 4.2 Classic (BR/EDR) + BLE | Evet | Hayır | Wi-Fi veya Ethernet | 10/100 Mbps MAC (Harici PHY gerekir) |
| ESP32-S2 | Wi-Fi 4 (2.4 GHz) | Yok | Evet | Hayır | Wi-Fi (BLE olmadığı için özel kurulum) | Yalnızca SPI Ethernet |
| ESP32-S3 | Wi-Fi 4 (2.4 GHz) | BLE 5.0 (5.4 sertifikalı) | Evet | Hayır | Wi-Fi | Yok |
| ESP32-S31 | Wi-Fi 6 (2.4 GHz) | BLE 5.4 + Classic BR/EDR | Evet | Evet | Wi-Fi veya Thread | Gigabit Ethernet MAC (Yerleşik) |
| ESP32-C2 | Wi-Fi 4 (2.4 GHz) | BLE 5.0 | Evet | Hayır | Wi-Fi | Yok |
| ESP32-C3 | Wi-Fi 4 (2.4 GHz) | BLE 5.0 (5.4 sertifikalı) | Evet | Hayır | Wi-Fi | Yok |
| ESP32-C5 | Wi-Fi 6 (2.4 + 5 GHz Çift Bant) | BLE 5.0 (BT Core 6.0 sertifikalı) | Evet | Evet (Thread 1.4 / Zigbee 3.0) | Wi-Fi veya Thread | Yok |
| ESP32-C6 | Wi-Fi 6 (2.4 GHz) | BLE 5.0 (5.3 sertifikalı) | Evet | Evet (Thread 1.3 / Zigbee 3.0) | Wi-Fi veya Thread | Yok |
| ESP32-C61 | Wi-Fi 6 (2.4 GHz) | BLE 5.0 (BT Core 6.0 sertifikalı) | Evet | Hayır | Wi-Fi | Yok |
| ESP32-H2 | Yok | BLE 5.0 (5.3 sertifikalı) | Hayır | Evet (Thread 1.4 / Zigbee 3.0) | Yalnızca Thread | Yok |
| ESP32-H4 / H21 | Yok | BLE 5.4 (H4) / BLE 5.0 (H21) | Hayır | Evet | Yalnızca Thread | Yok |
| ESP32-P4 | Yok (SDIO ile C6 yardımcı çip) | Yok (Yardımcı çip üzerinden) | Yardımcı çip ile | Hayır | Yardımcı çip üzerinden | 10/100 Mbps MAC (Harici PHY gerekir) |
| ESP32-E22 | Wi-Fi 6E Üç Bant (2.4/5/6 GHz) | BT Classic BR/EDR + BLE 5.4 | Belirtilmedi | Hayır | Host işlemci üzerinden | Yok |
Önemli Not (LoRa Desteği): Hiçbir ESP32 yongasında dahili LoRa radyosu bulunmaz. Heltec Wi-Fi LoRa 32 veya LILYGO T-Beam gibi kartlar, standart bir ESP32 veya ESP32-S3 mikrodenetleyicisinin yanına SPI veri yolu üzerinden bağlanmış harici bir Semtech SX1262 veya SX1276 LoRa alıcı-verici yongası yerleştirerek çalışır.
Yazılım, Framework ve Firmware Desteği: ESP-IDF, Arduino, ESPHome ve Zephyr
Donanım kağıt üzerinde ne kadar güçlü olursa olsun, kullandığınız yazılım çatısı (framework) o çipi henüz kararlı şekilde desteklemiyorsa geliştirme süreci sancılı geçebilir. Espressif’in resmi çerçevesi ESP-IDF tüm çiplere ilk günden destek verirken; Arduino Core, ESPHome, MicroPython, Tasmota ve Zephyr RTOS desteği çipin olgunluğuna göre farklılık gösterir.
| Çip Modeli | ESP-IDF | Arduino Core | MicroPython | CircuitPython | Tasmota | ESPHome | Zephyr RTOS |
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| ESP32 (Klasik) | Evet | Evet | Evet | Beta | Evet | Evet (Arduino veya IDF) | Evet |
| ESP32-S2 | Evet | Evet | Evet | Kararlı | Evet | Evet (Arduino veya IDF) | Evet |
| ESP32-S3 | Evet | Evet | Evet | Kararlı | Evet | Evet (Arduino veya IDF) | Evet |
| ESP32-S31 | Önizleme (Preview) | Hayır | Hayır | Hayır | Hayır | Hayır | Hayır |
| ESP32-C2 | Evet | Yalnızca Bileşen* | Evet | Alfa | Evet | Evet (Yalnızca IDF) | Kısmi |
| ESP32-C3 | Evet | Evet | Evet | Beta | Evet | Evet (Arduino veya IDF) | Evet |
| ESP32-C5 | Evet | Evet | Evet | Henüz Yok | Henüz Yok | Evet (Yalnızca IDF) | Kısmi |
| ESP32-C6 | Evet | Evet | Evet | Alfa | Evet | Evet (Yalnızca IDF) | Evet |
| ESP32-C61 | Evet | Yalnızca Bileşen* | Henüz Yok | Henüz Yok | Henüz Yok | Evet (Yalnızca IDF) | Kısmi |
| ESP32-H2 | Evet | Evet | Evet | Alfa | Zigbee/Thread | Evet (Yalnızca IDF) | Kısmi |
| ESP32-P4 | Evet | Evet | Erken Sürüm | Alfa | Erken Sürüm | Evet (Yalnızca IDF) | Kısmi |
ESPHome ve Arduino IDE Kullanımında Kritik Framework Detayları
Tablodaki “Evet (Yalnızca IDF)” ifadesi özellikle Home Assistant ve ESPHome kullanıcıları için hayati önem taşır. ESPHome’da framework: type: arduino seçeneği yalnızca klasik ESP32, ESP32-S2, ESP32-S3 ve ESP32-C3 modellerinde desteklenir. Eğer ESP32-C6, ESP32-H2, ESP32-C5 veya ESP32-P4 tabanlı bir kart kullanıyorsanız YAML yapılandırmanızda mutlaka esp-idf çatısını belirtmeniz gerekir:
esphome:
name: esp32-c6-akilli-sensor
friendly_name: ESP32-C6 Akıllı Ev Sensörü
esp32:
board: esp32-c6-devkitc-1
variant: esp32c6
framework:
type: esp-idfBenzer şekilde ESP32-C2 ve ESP32-C61 modelleri standart Arduino IDE Kart Yöneticisi (Boards Manager) üzerinden doğrudan kurulamaz; yalnızca ESP-IDF altında “Arduino as an ESP-IDF component” olarak veya statik kütüphaneler yeniden derlenerek kullanılabilir.
GPIO Matrisi, Sabit Fonksiyonlu Pinler, ADC2 Kısıtlaması ve Yerleşik USB
ESP32 mimarisinin en sevilen özelliklerinden biri donanımsal GPIO Matrisi (GPIO Matrix) yapısıdır. Bu yapı sayesinde I2C, SPI, UART, I2S ve LEDC (PWM) sinyallerini yazılımsal olarak neredeyse istediğiniz herhangi bir GPIO pinine yönlendirebilirsiniz. Ancak çipler arasındaki asıl donanımsal fark; ADC (Analog-Dijital Dönüştürücü), Kapasitif Dokunmatik (Touch), DAC ve Yerleşik USB (Native USB) gibi fiziksel olarak belirli pinlere sabitlenmiş çevre birimlerinde ortaya çıkar.
| Çip Modeli | Toplam GPIO | I2C | Kullanılabilir SPI | UART | I2S | LEDC (PWM) | ADC Kanalları | Dokunmatik (Touch) | DAC | Yerleşik USB |
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| ESP32 (Klasik) | 34 (6’sı salt giriş: GPIO 34–39) | 2 | 2 (HSPI/VSPI) | 3 | 2 | 16 kanal | 18 kanal, 12-bit (Wi-Fi açıkken ADC2 çalışmaz) | 10 | 2× 8-bit | Yok (Harici CP2102/CH340 gerekir) |
| ESP32-S2 | 43 | 2 | 2 | 2 | 1 | 8 kanal | 20 kanal, 13-bit (2 birim) | 14 | 2× 8-bit | USB OTG |
| ESP32-S3 | 45 | 2 | 2 | 3 | 2 | 8 kanal | 20 kanal, 12-bit (2 birim) | 14 | Yok | USB OTG + USB Serial/JTAG |
| ESP32-S31 | 60 | Açıklanmadı | Açıklanmadı | Açıklanmadı | Açıklanmadı | Açıklanmadı | Açıklanmadı | Açıklanmadı | Açıklanmadı | USB 2.0 High-Speed (480 Mbps) |
| ESP32-C2 | 14 | 1 | 1 | 2 | Yok | 6 kanal | 5 kanal, 12-bit | 0 | Yok | Yok |
| ESP32-C3 | 22 (C3FH4X’te 16) | 1 | 1 | 2 | 1 | 6 kanal | 6 kanal, 12-bit | 0 | Yok | USB Serial/JTAG |
| ESP32-C5 | 29 | 1 (+1 LP-I2C) | 1 | 2 (+1 LP-UART) | 1 | 6 kanal | SAR ADC | 0 | Yok | USB Serial/JTAG |
| ESP32-C6 | 30 (QFN32’de 22) | 1 (+1 LP-I2C) | 1 | 2 (+1 LP-UART) | 1 | 6 kanal | 7 kanal, 12-bit | 0 | Yok | USB Serial/JTAG |
| ESP32-C61 | 30 | 1 | 1 | 2 | 1 | 6 kanal | SAR ADC | 0 | Yok | USB Serial/JTAG |
| ESP32-H2 | 19 | 2 | 1 | 2 | 1 | 6 kanal | SAR ADC | 0 | Yok | USB Serial/JTAG |
| ESP32-P4 | 55 | 2 (+1 LP-I2C) | 2 genel amaçlı | 5 (+1 LP-UART) | 3 | 8 kanal | SAR ADC | LP-Touch | Yok | USB 2.0 High-Speed OTG |
Proje Senaryolarına Göre Hangi ESP32 Çipi Seçilmeli?
Neden ESP32-S3 Hala En Dengeli Genel Amaçlı Seçenek?
Projenizde Zigbee/Thread radyosu veya tek bir düğme pille aylarca çalışma gibi çok spesifik bir kısıtlama yoksa, 2026 yılında da en dengeli ve sorunsuz genel amaçlı tercih ESP32-S3 modelidir. Çift çekirdekli 240 MHz işlemcisi, 45 adet GPIO pini, 16 MB’a kadar Octal PSRAM desteği (ekran tamponları, kamera akışı ve ses işleme için kritik), harici dönüştürücü gerektirmeyen yerleşik USB OTG + JTAG birimi ve hem Arduino hem ESP-IDF/ESPHome tarafındaki tam olgunluğu ile S3 en geniş modern geliştirme kartı ekosistemine sahiptir.
Buna karşın ESP32-S3’ün zayıf noktalarını da bilmek gerekir: 802.15.4 (Zigbee/Thread) radyosu yoktur, Wi-Fi 6 yerine 2.4 GHz Wi-Fi 4 kullanır, dahili DAC barındırmaz (analog ses için harici I2S DAC gerekir) ve derin uyku akımı (~7 µA) RISC-V tabanlı C2/C3 modellerine (~5 µA) göre biraz daha yüksektir.
Uygulama Türüne Göre Doğrudan Çip Seçim Tablosu
Yeni bir donanım projesine başlarken gereksinimlerinize göre aşağıdaki karar tablosunu doğrudan referans alabilirsiniz. Ağ geçidi veya yerel sunucu tarafında mikrodenetleyicilerinizi bir tek kartlı bilgisayarla eşleştirecekseniz Raspberry Pi Klavye Mouse Monitör Olmadan Uzaktan İşletim Sistemi Yükleme rehberimizdeki headless sunucu kurulum adımlarından faydalanabilirsiniz.
| Proje Gereksinimi / Senaryo | Önerilen Çip | Teknik Gerekçe |
|---|---|---|
| Genel amaçlı en dengeli IoT projesi | ESP32-S3 | Çift çekirdek, 45 GPIO, 16 MB PSRAM, yerleşik USB OTG ve en olgun yazılım desteği. |
| En ucuz Wi-Fi + BLE sensör veya röle kartı | ESP32-C3 | Çok uygun fiyatlı SuperMini kartlar, doğrudan USB-C bağlantısı, 5 µA derin uyku ve tam Arduino/ESPHome desteği. |
| Wi-Fi 6 + Matter + Zigbee / Thread akıllı ev cihazı | ESP32-C6 | Wi-Fi 6 (TWT), BLE 5.3 ve 802.15.4 (Zigbee/Thread) radyolarını tek yongada birleştiren en yaygın seçenek. |
| Kamera, yapay zeka (Edge AI) veya sesli asistan | ESP32-S3 | Kamera/ekran arayüzleri, vektör komutları (SIMD) ve geniş Octal PSRAM kapasitesi. |
| Yüksek çözünürlüklü ekran ve ağır multimedya (HMI) | ESP32-P4 + ESP32-C6 | P4; 400 MHz çift çekirdek, MIPI-DSI/CSI ve H.264 donanımsal kodlama sunar; C6 ise SDIO üzerinden kablosuz bağlantıyı sağlar. |
| Wi-Fi gerektirmeyen saf Zigbee veya Thread pil sensörü | ESP32-H2 | Yalnızca BLE + 802.15.4 radyosu içerir; pille çalışan Zigbee/Thread uç cihazları için düşük maliyet ve enerji tüketimi sunar. |
| Bluetooth Classic (A2DP ses / SPP seri) veya en geniş eski ekosistem | ESP32 (Klasik) | Ailede (yeni S31 hariç) Bluetooth Classic BR/EDR destekleyen ve 140’tan fazla kart çeşidi bulunan en yaygın model. |
| 5 GHz Wi-Fi 6 ağına bağlanması gereken IoT cihazı | ESP32-C5 | Seride 2.4 GHz + 5 GHz çift bant Wi-Fi 6 destekleyen tek ana akım mikrodenetleyici. |
| Zigbee/Thread olmadan ekonomik Wi-Fi 6 + PSRAM | ESP32-C61 | ESP32-C6’nın 802.15.4 radyosu çıkarılarak maliyeti düşürülmüş ve harici PSRAM desteği eklenmiş versiyonu. |
| Gigabit Ethernet + Wi-Fi 6 + Thread + 320 MHz RISC-V | ESP32-S31 | Temmuz 2026’da seri üretime giren 60 GPIO’lu üst düzey yonga (yazılım desteği henüz önizleme aşamasında). |
Kaynaklar ve Referanslar
Bu makale hazırlanırken aşağıdaki kaynaklardan ve orijinal teknik dökümantasyonlardan faydalanılmıştır:
